TÜRKİYE’DE YUMURTA SEKTÖRÜ: Üretim ve Türk Gıda Kodeksi Yumurta ve Yumurta Ürünleri Tebliği

TÜRKİYE’DE YUMURTA SEKTÖRÜ

1. Üretim

Ülkemizde  yumurta  üretimine  ilişkin  son  durum  ve  rakamsal  verilerden bahsetmeden önce önemli birkaç noktanın hatırlatılmasında fayda vardır.

 

Yumurta üretiminin bir şekli basit bir ifade ile sofralarımızda gıda olarak tükettiğimiz yumurtanın üretimidir. Diğer şekli ise, daha kaliteli tavuk eti üretmek amacıyla civciv üretimi  için  kullanılan  yumurtalardır.  Bu  civcivler  kaliteli  ve  besin  değeri  yüksek yumurta ve et elde edebilmek amacı ile kaliteli ırklardan üretilir.

 

Yumurta  ve  yumurta  ürünlerinin  üretiminde  kullanılacak  yumurtaların  sağlıklı

hayvanlardan elde edilmiş olması gerekmektedir.

 

Yumurta yönlü yetiştirme yapan işletmelerde ana amaç; sürüyü istenilen yaşta yumurtaya sokabilmek, yumurta üretimini kısa zamanda en üst düzeye çıkarmak ve bu düzeyi korumaktır.

 

Ülkemizde yumurta üretiminde uyulması gereken kurallar çerçevesinde yumurta ağırlık  grupları  ve  kalite  sınıfları  Türk  Gıda  Kodeksi  Yumurta  ve  Yumurta  Ürünleri Tebliği nde şu şekilde belirtilmiştir:

 

a) Ağırlıklarına Göre Yumurtalar

 

Tablo-2 : Ağırlıklarına Göre Yumurtalar

AĞIRLIK GRUBU AĞIRLIK 100 YUMURTANIN MİNİMUM AĞIRLIĞI 360 YUMURTANIN MİNİMUM AĞIRLIĞI

1

>= 70 g

7.0 kg

25.20 kg

2

65 -70 g

6.6 kg

25.76 kg

3

60 -65 g

6.1 kg

21.96 kg

4

55 -60 g

5.6 kg

20.16 kg

5

50 – 55 g

5.1 kg

18.36 kg

6

45 – 50 g

4.6 kg

16.56 kg

7

=< 45 g =< 4.5kg =< 16.56 kg

 

b) Kalitelerine Göre Yumurtalar

Burada kabuğun temizliğine ve hazarsızlık haline, içindeki hava boşluğunun yüksekliğine, akının berrak olup olmamasına, sarısının durumuna ve içerdiği mikroorganizmalara   göre   yapılan   incelemeler   sonucu   elde   edilen   veriler itibariyle yumurtalar kalitelerine göre sınıflandırılmışlardır. Buna göre:

 

�   A SınıfıYumurta – Taze Yumurta:

Katikula ve yumurta kabuğu: Normal, temiz ve hasarsız

Hava boşluğu: 6mm den yüksek olmayacak ve hareket etmeyecek

Yumurta    akı:     Berrak,    saydam,     jel    kıvamında     ve    yabancı     madde içermeyecek

Yumurta sarısı: lşık muayenesinde merkezde yuvarlak gölge şeklinde homojen    olarak   görülecek,   membranda   yırtık   olmayacak.   Yumurtanın döndürülerek hareket ettirilmesinde merkezden belirgin şekilde ayrılmayacak ve yabancı madde içermeyecek.

Mikroorganizma: Yumurta içeriğinde gözle görülebilir hiçbir mikroorganizma kolonisi ve parazit içermeyecek.

 

�   B SınıfıYumurta – Depo Yumurta:

Yumurta kabuğu: Normal, temiz veya hafif kirli ve hasarsız. Hava boşluğu: 9mm den yüksek olmayacak.

Yumurta akı: Berrak, saydam olacak ve yabancı madde      içermeyecek. Yumurta  sarısı:  lşık   muayenesinde  yumurta  sarısında  yabancı  madde görülmeyecek.

Mikroorganizma: Yumurta içeriğinde gözle görülebilir hiçbir mikroorganizma kolonisi ve parazit içermeyecek.

 

�   C SınıfıYumurta – Depo Yumurta:

A     ve   B   sınıf   yumurta   özelliklerini   taşımayan   yumurtalar   C   sınıfı yumurtalardır. Bu yumurtalar ancak gıda sanayiinde kullanılabilir, direkt tüketime sunulmazlar.

 

İyi yumurta üretiminde önemli noktalardan birisi de kuluçkahanelerdir. Kuluçkahane bünyesinde  yumurta  kabul,  seçim  ve  tasnif  bölümü,  yumurta  fumigasyon  odası, yumurta  deposu,  kuluçka  makineleri  bölümü,  çıkış  makineleri  bölümü,  civciv seleksiyon, aşılama, cinsiyet ayrımı ve kutulama bölümleri, ekipman ve malzeme temizleme, dezenfeksiyon bölümü, sterilizatör, malzeme odası ve depo, jeneratör, yakma fırını veya özel imha çukurunun yanı sıra personelin duş yapabilecekleri ve giysilerini değiştirebilecekleri uygun bir bölüm, araç veya nakil araçlarının giriş ve çıkışlarında dezenfeksiyonunu sağlamak amacıyla araçların içinden geçebileceği dezenfektan  havuzları  ile  alet  ve  ekipmanların  dezenfeksiyonunun  yapılabileceği uygun bir bölüm yer almaktadır. (Bkz: Kuluçkahane ve Damızlık İşletmelerinin Sağlık Kontrol Yönetmeliği, Resmi Gazete 14 Eylül 1998, Sayı: 23463)

 

Yumurta  üretiminin  ülkemiz  genelindeki  durumuna  bakıldığında  üretimin  genel olarak  Marmara,  İç  Anadolu,  Ege,  Akdeniz,  Batı  Karadeniz  ve  Doğu  Anadolu Bölgesi nde yoğunluk arz ettiği görülmektedir. Özellikle İç Anadolu da Çorum, Afyon, Kayseri  ve  Bolu  illerinde  kooperatifler  ve  kurulan  şirketler  ile  sağlam  oluşumlar meydana getirilmiştir.

 

Yumurta  üretiminde  genellikle  kapalı  alandan  daha  çok  yararlanmayı  sağlayan kafes sistemi uygulanmaktadır.

 

Tablo-3 : Yıllara Göre Türkiye’de Yumurta Üretim Sayısı (Milyon Adet)

YILLAR * ÜRETİM MİLYON ADET
1990

7699

1991

7668

1992

8215

1993

10006

1994

9845

1995

10269

1996

9782

1997

9462

1998

12160

1999

9917

2000

7245

2001

8194

2002**

7826

KAYNAK: Besd-Bir web sitesi

*=90-96   değerleri   DİE   yayınlarından,   97-98-99-2000-2001-2002   değerleri   BESD-BİR

hesaplamalarıyla bulunmuştur.

 

Tarım  ve  Köyişleri  Bakanlığı  verilerine  göre  Türkiye nin  2002  yılı  itibariyle  yıllık yumurta üretimi 7.5 milyar adet civarındadır.

 

Yumurta   tavukçuluğunun  en   yoğun   olduğu   bölgeler   İç     Anadolu,   Ege    ve

Marmara dır. (Bkz: Tablo -4)

 

 

 

 

 

 

 

Tablo-4 : Türkiye’de Yumurta Tavukçuluğunun Yoğun Olduğu Bölgeler

 

KAYNAK: www.kanatli.net

 

Tablo-S: Yatırım Teşvik Belgeleri – Yumurta / 1998, 1999, 2000, 2001, 2002

YIL

DETAY SEKTÖR ADI ADET TOPLAM YATIRIM (MLN. TL.)

SABİT YATIRIM (MLN. TL.)

DÖVİZ TAHSİSİ (BİN $)

İSTİHDAM (KİŞİ)

1998

Damızlık      yumurta, civciv ve kuluçhane- PARENT STOCK

4

2.418.537 2.418.537 1565

78

Et         tavuğu        veyumurta           tavuğu entegrasyonu

3

2.841.184 2.841.184

573

170

Tarımsal       sanayi;Damızlık yumurta, civciv ve kuluçhane- PARENT STOCK

1

3.750.000 3.750.000 1736

110

Tarımsal         Sanayi;yumurta ve et yönlü damızlık

tavukçuluk,        ticari civciv yarka

1

285.000 285.000

0

30

Tarımsal         sanayi;yumurtalık         tavuk entegrasyonu

9

2.306.604 2.306.604 2776

127

Yumurtatavukçuluğu, damızlık   civciv   ve yem

1

600.000 600.000

676

25

 

 

Yumurta tavukçuluğu;yumurta             yönlü damızlık   civciv   ve

yarka

10

4.802.559 4.802.559 10.418

178

Yumurta,            yemtesisi, soğuk muhafaza ve tır entegrasyonu

13

2.615.991 2.615.991

0

246

Yumurta,             yem üretimi       ve       yembitkileri yetiştiriciliği

5

987.000 987.0000

0

110

YlL TOPLAMl

47

20.606.335 20.606.335 17.744

1074

1999

Damızlık    yumurta,civciv ve kuluçkahane – PARENT STOCK

7

6.764.224 6.764.224 8902

348

Et         tavuğu        ve yumurta           tavuğuentegrasyonu

1

2.242.520 2.242.520 1931

20

Tarımsal         sanayi; Damızlık      yumurta,civciv ve kuluçhane

– PARENT STOCK

1

752.216 752.216

0

30

Tarımsal         sanayi;yumurtalık         tavuk entegrasyonu

1

169.050 169.050

0

25

Yumurta,             yemüretimi       ve       yem bitkileri yetiştiriciliği

2

270.000 270.000

0

26

YlL TOPLAMl

12

10.198.010 10.198.010 10.833

449

2000

Damızlık      yumurta, civciv                       vekuluçkahane             – PARENT STOCK

2

1.002.991 1.002.991

518

54

Tarımsal       sanayi;Damızlık yumurta, civciv ve kuluçkahane – PARENT STOCK

1

600.000 600.000

263

17

Yumurta tavukçuluğu;      yemve entegrasyonu

1

548.000 548.000

0

25

Yumurta tavukçuluğu;yumurta             yönlü damızlık   civciv   ve

yarka

5

6.120.740 3.120.740 4571

180

Yumurta,             yemüretimi       ve       yem bitkileri yetiştiriciliği

1

1.113.000 1.113.000

611

20

YlL TOPLAMl

10

9.384.731 9.384.731 5963

296

2001

Yumurta ve et yönlüdamızlık

tavukçuluk,        ticari civciv ve yarka

1

558.000 558.000

395

30

 

 

Yumurta,             yem üretimi       ve       yembitkileri yetiştiriciliği

1

345.867 345.867

107

5

YlL TOPLAMl

2

903.867 903.867

502

35

2002

Yumurtatavukçuluğu; yumurta             yönlü damızlık   civciv   ve yarka

1

439.266 439.266

0

20

Yumurta ve et yönlü damızlıktavukçuluk,        ticari civciv ve yarka

1

3.500.000 3.500.000

743

45

YlL TOPLAMl

2

3.939.266 3.939.266

743

65

 

1.1. Üretici Sayısı

Eldeki   veriler   değerlendirildiği   zaman   ülkemizde   yaklaşık   3200 ün   üzerinde

yumurtacı    işletmenin    bulunduğu    belirlenmiştir.    Ancak    Tarım    ve    Köyişleri Bakanlığı ndan  alınan  bilgiye  göre;  pazarlama  ve    sektörde  hüküm  süren  krizden etkilenme durumuna göre son beş yıldan bu yana yumurta üreticisi sayısı 3000-3250 arasında değişmektedir.

Advertisement